Bocznice





Budowana linia Skierniewice-Łuków miała pełnić głównie funkcje tranzytu. Nieco w cieniu pozostawał fakt, że niewielkie miasta znajdujące się na jej trasie posiadały pewien potencjał gospodarczy. Świadczyło o tym powstawanie nowych zakładów pracy - większych i mniejszych przedsiębiorstw państwowych. Rozwinął się przemysł lekki: przetwórstwa spożywczego, mechaniczny, chemiczny, materiałów budowlanych i in. Początkowo do obsługi kolejowej miejscowych zakładów wystarczające były place ładunkowe i tory boczne wybudowanych stacji. Dopiero budowa większych zakładów połączona była z ułożeniem bocznic do nowych pzedsiębiorstw. Właśnie bliskość stacji kolejowej stymulowała budowę fabryk i powstawanie swoistych stref przemysłowych. Tak się stało w Skierniewicach, Tarczynie, Górze Kalwarii, Pilawie oraz Jedlance w latach 1955-1980. Drugi etap rozbudowy bocznic związany jest z tworzeniem centrów logistycznych i wykorzystaniu kolei jako niezawodnego środka transportu masowego. Rozbudowa ta dotyczy jedynie Mszczonowa, położonego na przecięciu SŁ z drogą Warszawa-Śląsk/Wrocław. Dwie takie bocznice powstały w nowych warunkach gospodarczych w latach 2000-2005r. W jednym przypadku przebudowano bocznicę na potrzeby obsługi przepompowni gazu płynnego (Góra Kalwaria). Ciekawostką jest brak bocznicy do huty szkła w Trąbkach (rejon p.o. Huta Czechy). Można go tłumaczyć brakiem stacji w pobliżu oraz tym, że zakład powstał na długo przed budową linii SŁ.

Bocznice bezpośrednio z linią nr 12 związane to:
1. Skierniewice – kompleks przemysłowy z fabryką wentylatorów,
2. Mszczonów – centrum logistyczne,
3. Mszczonów – centrum logistyczne Mostva,
4. Tarczyn – zakłady przetwórstwa owocowego,
5. Góra Kalwaria – kompleks magazynowo-przemysłowy,
- przepompownia paliw,
- były Hortex,
- zakłady chemii gospodarczej Inco-Veritas,
- magazyny Brenntag Sp. z o.o.,
- baza transportowa (materiały drogowe, betoniarnia) - rozebrana,,
6. Pilawa – fabryka sprzętu sportowego,
7. Pilawa – fabryka farb i lakierów,
8. Pilawa – podstacja trakcyjna,
9. Jedlanka – zakłady ceramiki budowlanej.

Nie wymieniono bocznic w Skierniewicach, Pilawie i Łukowie odchodzących od torów w ciągu innych linii (np. bocznica wojskowa w Pilawie, do zakładów mięsnych w Łukowie itd.).


MSZCZONÓW - BOCZNICA MOSTVA Sp. z o.o.

Firma Mostva sp. z.o.o. posiada status przedsiębiorstwa logistycznego, zajmującego się kompleksową obługą transportu i dystrybucji nowych samochodów osobowych, jak i dostawczych. Siedzibą spółki jest Mszczonów, zlokalizowany w odległości 45km od Warszawy, przy skrzyżowaniu drogi krajowej Warszawa-Katowice oraz szlaku kolejowego Berlin-Moskwa.

s-ł


Bocznica do w.w Centrum Samochodowego ma długość około 1 kilometra. Odchodzi od toru szlakowego numer 2, w 29,6 kilometrze linii Skierniewice-Łuków, tuż przed niedawno wybudowanym (2010 rok), wiaduktem obwodnicy Mszczonowa.

s-ł


Bocznica jest niemalże w pełni zautomatyzowana. Posiada elektryczne rozjazdy firmy ADTRANZ, z jednym wyjątkiem - zlokalizowanego w miejscu gdzie na potrzeby manewrów odgałęziono drugi tor. Jak widać na powyższym zdjęciu, podczas budowy bocznicy postanowiono zastąpić betonowy słup półbramką, która w przeciwieństwie do słupa umożliwia zachowanie skrajni toru nr 2 w obrębie rozjazdu. Bocznica wyposażona jest również w tarczę manewrową, umieszczoną tuż przez wjazdem na tory linii S-Ł. Natomiast tuż za tarczą od toru bocznicowego odchodzi kawałek toru zakończonego "kozłem oporowym". Zabezpiecza tor szlakowy na wypadek, gdyby nieszczęśliwie skład stoczył się w kierunku linii nr 12.

s-ł

Widok w kierunku Mszczonowa

s-ł

Rozjazd przed bramą wjazdową

s-ł

Na prawo skład gotowy do odjazdu, po lewej trwa załadunek

s-ł

Ostry łuk tuż przed wjazem do Centrum Logistycznego


Opisywana bocznica jest intensywnie wykorzystywana. Dzięki budowie owej bocznicy z Mszczonowa wyjeżdża/przyjeżdża kilka-kilkanaście pociągów tygodniowo, o bardzo ciekawych relacjach, np. Valenciennes-Mszczonów, czy choćby Mszczonów-Nymburg Hlavni Nádrazí.



BOCZNICA ZAKŁADÓW PRZETWÓRSTWA OWOCOWEGO W TARCZYNIE

Mazowieckie Zakłady Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego w Tarczynie uruchomiono w latach 1966-67. Zapewne w tym okresie zbudowano bocznicę kolejową do pobliskiej stacji kolejowej. Po transformacji ustrojowej zakłady sprywatyzowano. Obecnie funkcjonują jako Binder International Warszawa Sp. z o.o. i kontynuują produkcję przetworów owocowych.
Spośród innych bocznic na SŁ tarczyńska wymagała znacznych prac ziemnych przy budowie. Zakład leży nieco poniżej stacji i doprowadzenie do niego toru wymagało wykonania głębokiego przekopu przez wzniesienie w zachodniej części stacji. Problem spadku rozwiązano poprzez wyprowadzenie bocznicy z zachodniej głowicy stacji (rejon nastawni wykonawczej Tr1) i poprowadzenie toru bocznicowego na wschód. Bocznica przecina drogę dojazdową na plac manewrowy i północnym skrajem równi stacyjnej obniża się w kierunku zakładów. W pobliżu zabudowań stacji Tarczyn wąskim łukiem skręca na północ. Łuk znajduje się w głębokim wykopie. Na terenie zakładu tor rozdziela rozjazdem zwykłym się na dwa równoległe. Łączna długość torów bocznicy wynosi ok. 1,4 km. Zakłady posiadały na wyposażeniu własną lokomotywę manewarową (prawdopodobnie serii SM03).
Aktualnie bocznica nie jest użytkowana i ulega degradacji. Wykop jest całkowicie porośnięty roślinnością a w obrębie samej stacji słabo widoczny w terenie. Stan bocznicy świadczy o długim okresie braku użytkowania. Nie ma realnych perspektyw na jej wykorzystywanie.



BOCZNICA KOMPLEKSU PRZEMYSŁOWEGO W GÓRZE KALWARII

System bocznic na północ od stacji w Górze Kalwarii powstawał w latach 60-tych XX wieku. Jego ukształtowanie było związane z rozwojem miejscowego przemysłu spożywczego. Największym zakładem było Przedsiębiorstwo Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego „Hortex”, które rozpoczęło działalność w 1965 roku. Zakład od początku należał do najnowocześniejszych w kraju. Tutaj po raz pierwszy w Polsce zainstalowano tunel chłodniczy do produkcji mrożonych warzyw i owoców. Po przekształceniach gospodarczych początku lat 90-tych zakładów nie włączono do Holdingu „Hortex’u”, lecz sprywatyzowano oddzielnie. Dziś zakłady funkcjonują jako Agrawa Fruit Polska Sp. z o.o. i specjalizują się w produkcji komponentów owocowych.

s-ł

W bliskim sąsiedztwie „Hortex’u” powstał odział zakładów „Inco-Veritas” (dzisiaj jako spółka akcyjna). Kalwaryjski zakład zajmuje się produkcją chemii gospodarczej. To właśnie tutaj powstała marka „Ludwik”. Dużym powierzchniowo jest kompleks magazynowy Brenntag Sp. z o.o., działający od 2007r. jako centrum dystrybucyjne chemikaliów. W północnej części kompleksu przemysłowego znajdują się place, hale i urządzenia byłej fabryki domów (aktualnie betoniarnia) oraz magazynów i składów bazy drogowej. W halach zakładów montuje się także wolnostojące zbiorniki na cement betoniarni stacjonarnych. We wschodniej części kompleksu zlokalizowano przepompownię gazu. Dla obsługi wszystkich zakładów zbudowano system bocznic odchodzących od głównego toru bocznicowego. Bocznica wykorzystując optymalnie warunki terenowe wchodzi w środek kompleksu przemysłowego. Z torami stacyjnymi łączy się poprzez grupę trzech torów zdawczo-odbiorczych, położonych na wschód od stacji. Połączenie jest przedłużeniem toru 6, w wjazd na tory dodatkowe stacji jest zabezpieczony świetlną tarczą manewrową. Takie rozwiązanie podyktowane było warunkami terenowymi (podnoszenie się terenu w kierunku zachodnim). Główny tor bocznicowy biegnie w kierunku kompleksu zakładów, na północny zachód, wprost do „Hortexu”, by zakończyć się na jego terenie jednostanowiskową wiatą lokomotywy manewrowej. Dla obsługi bocznicy pobudowano mały murowany budynek – jego pozostałości można obejrzeć w pobliżu wschodniej głowicy grupy. Pierwsze 200 metrów bocznicy przecina lekkim wykopem łąkę i pastwisko, mija skład mostu wojskowego. Dalej na jej trasie znajduje się jeden niestrzeżony przejazd drogowy (ul. Leśna), Odtąd ze wszystkich stron otoczony jest ogrodzeniami, co sprawia że tor biegnie swoistym korytarzem. Przed pierwszym na trasie łukiem (kilkadziesiąt metrów za przejazdem) zbudowano pierwszy rozjazd umożliwiający wjazd na tor przy placu składowym zakładów Inco-Veritas. Ta odnoga biegnie do składu węglowego równolegle do głównej bocznicy. Na końcu wspomnianego łuku znajduje się drugi rozjazd. Został zabudowany najpóźniej i łączy tor przepompowni gazu z bocznicą. Za łukiem w prawo bocznica biegnie prosto na wschód i następnie rozgałęzia 200 metrów dalej w prawo w system torów centrum logistycznego Brenntag (tor ten na terenie zakładów rozdziela się jeszcze dwukrotnie). Przed samym rozjazdem znajduję się przemysłowy przejazd drogowy pomiędzy zakładami. Do tego też miejsca sięga równolegle biegnąca bocznica zakładu chemicznego. Przed samym przejazdem niegdyś odgałęziała się bocznica w kierunku placu bazy materiałów budowlanych i drogowych. Jej resztki (szyny) można odnaleźć w sąsiedztwie istniejącego rozjazdu. Bocznica wchodziła na teren placu przez bramę aktualnie obłożoną zielonym plastikiem. Dotąd zasadnicza bocznica jest odchwaszczana i utrzymywana w przejezdności. Dalej jej główny tor zanurza się w spontanicznej roślinności i przez bramę wchodzi na teren byłego „Hortex’u”. Zza bramy można dostrzec rampę z zachowanym torem oraz resztkami torów rozebranych w wybetonowanym placu. Istniejący układ torów ma łączną długość torów ok. 4,15km (!). Bocznica jest rozebrana na długości ok. 0,5km swojego pierwotnego przebiegu. W większej części tory te są już nieużywane i podlegają degradacji. Część użytkowana jest odchwaszczona i oznaczona wskaźnikami. Głównym użytkownikiem bocznicy aktualnie jest Brenntag Sp.z. o.o. Ewenementem jest wyposażenie bocznicy w słupki hektometrowe. Na zasadniczej części bocznicy leżą lekkie szyny na drewnianych podkładach z prostym przytwierdzeniem niesprężystym. Na bocznych torach zastosowano przytwierdzenia sprężyste śrubowe na podkładkach, niekiedy także na staroużytecznych podkładach betonowych. Ogólnie tor jest w stanie dostatecznym. Więcej do życzenia pozostawia stan rozjazdów w grupie zdawczo-odbiorczej (porozkradane elementy i prowizoryczne zabezpieczenia).


Opracowanie: Piotr Gzowski 2011